Ενότητα 1: Εισαγωγή στην Πλατφόρμα Εκπαίδευσης & Ευαισθητοποίησης

Μια νομική, κοινωνική και πολιτισμική κατάσταση στην οποία το φύλο και/ή το γένος καθορίζουν διαφορετικά δικαιώματα και επίπεδα αξιοπρέπειας για γυναίκες και άνδρες, γεγονός που αντικατοπτρίζεται σε άνιση πρόσβαση ή απόλαυση δικαιωμάτων και στην ανάληψη στερεοτυπικών κοινωνικών και πολιτισμικών ρόλων.

Τιμωρητικές ενέργειες που λαμβάνονται εναντίον κάποιου επειδή ανέφερε παρενόχληση ή υποστήριξε κάποιον που το έκανε, όπως υποβιβασμός, αποκλεισμός ή επιθέσεις στη φήμη του.

Περιβάλλοντα όπου τα άτομα αισθάνονται ασφαλή και υποστηριζόμενα να συζητούν ευαίσθητες εμπειρίες όπως η παρενόχληση, χωρίς φόβο κρίσης ή αντιποίνων.

Κάθε ενέργεια που προκαλεί σωματική, συναισθηματική, ψυχολογική ή οικονομική βλάβη ή έλεγχο σε ένα άλλο άτομο. Μπορεί να κυμαίνεται από μικροεπιθετικότητες έως διακρίσεις και στιγματισμό, και περιλαμβάνει πράξεις όπως χτύπημα, λεκτική κακοποίηση, συναισθηματική χειραγώγηση ή οικονομικό έλεγχο.

Κακοποίηση ή επιθετικότητα που συμβαίνει σε μια ρομαντική σχέση μεταξύ νυν ή πρώην συντρόφων. Η IPV προκαλεί σωματική, σεξουαλική ή ψυχολογική βλάβη και μπορεί να περιλαμβάνει σωματική επιθετικότητα, σεξουαλικό εξαναγκασμό, ψυχολογική κακοποίηση και ελεγκτικές συμπεριφορές. Μπορεί να κυμαίνεται από ένα μεμονωμένο περιστατικό έως χρόνια, σοβαρή κακοποίηση για πολλά χρόνια.

Σωματική, ψυχολογική ή σεξουαλική κακοποίηση, παρενόχληση ή παρακολούθηση ατόμων ηλικίας 12 έως 18 ετών στο πλαίσιο μιας προηγούμενης ή τρέχουσας ρομαντικής ή συναινετικής σχέσης. Ονομάζεται επίσης κακοποίηση σε εφηβικές σχέσεις ή ενδοσυντροφική βία στην εφηβεία.

Τα φυσικά χαρακτηριστικά με τα οποία γεννιόμαστε.

Η διαδικασία κατά την οποία ένας ενήλικας δημιουργεί σχέση εμπιστοσύνης με έναν ανήλικο στο διαδίκτυο με σκοπό τη σεξουαλική εκμετάλλευση, τη χειραγώγηση ή την κακοποίηση.

Επίμονη διαδικτυακή συμπεριφορά που αποσκοπεί στο να εξευτελίσει, να απειλήσει ή να εκφοβίσει ένα άτομο. Μπορεί να περιλαμβάνει προσβολές, απειλές, σεξουαλικά μηνύματα, κοινοποίηση εικόνων χωρίς συναίνεση, διάδοση ψευδών πληροφοριών ή δημόσια διαπόμπευση στο διαδίκτυο.

Η χρήση ηλεκτρονικής επικοινωνίας για εκφοβισμό, παρενόχληση ή απειλή ενός νεαρού ατόμου. Συνήθεις πλατφόρμες περιλαμβάνουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τις εφαρμογές ανταλλαγής μηνυμάτων και τα φόρουμ παιχνιδιών.

Μια έννοια που αναφέρεται στο πώς διαφορετικές μορφές διάκρισης (π.χ. με βάση το φύλο, τη φυλή, τον σεξουαλικό προσανατολισμό) αλληλοεπικαλύπτονται, καθιστώντας ορισμένες ομάδες πιο ευάλωτες σε παρενόχληση και βία.

Η ικανότητα να είμαστε συνειδητοί των επιθυμιών, των αναγκών και των δικαιωμάτων μας και να τα υποστηρίζουμε ανοιχτά και με ειλικρίνεια μέσω σαφούς και θετικής επικοινωνίας. Αποτελεί το αντίθετο μιας παθητικής ή επιθετικής στάσης: τα παθητικά άτομα έχουν πιο αδύναμα όρια που οι άλλοι μπορούν να παραβιάσουν, ενώ τα επιθετικά άτομα δείχνουν χαμηλό σεβασμό στα όρια των άλλων και μπορεί να τους βλάψουν στην προσπάθειά τους να επηρεάσουν τη συμπεριφορά τους.

Η επιρροή που έχουν οι διαφορές σε θέση ή εξουσία στις σχέσεις. Στη σεξουαλική παρενόχληση, οι ανισορροπίες εξουσίας (π.χ. δάσκαλος–μαθητής, εργοδότης–ασκούμενος) συχνά παίζουν καθοριστικό ρόλο.

Ο τρόπος με τον οποίο παρουσιάζουμε τον εαυτό μας μέσω της ένδυσης, της συμπεριφοράς ή της φωνής.

Τα άτομα προς τα οποία νιώθουμε ρομαντική ή σεξουαλική έλξη.

Κάθε μορφή βλάβης που ασκείται εναντίον ενός ατόμου ή ομάδας λόγω του πραγματικού ή αντιληπτού φύλου, της ταυτότητας φύλου, του σεξουαλικού προσανατολισμού και/ή της ταυτότητας φύλου τους. Η έμφυλη βία βασίζεται σε ανισορροπία εξουσίας και ασκείται με σκοπό να ταπεινώσει και να κάνει ένα άτομο ή μια ομάδα να αισθανθεί κατώτερη και υποδεέστερη. Μπορεί να είναι σεξουαλική, σωματική, λεκτική, ψυχολογική ή κοινωνικοοικονομική, μεταξύ άλλων, και επηρεάζει άτομα όλων των φύλων.

Ένα σύνολο συμπεριφορών που αξιοποιούν ψηφιακά εργαλεία για να εκφοβίσουν, να παρενοχλήσουν ή να βλάψουν άτομα με βάση το φύλο τους, επηρεάζοντας δυσανάλογα γυναίκες και άτομα LGBTQIA+. Περιλαμβάνει κάθε πράξη έμφυλης βίας που πραγματοποιείται, υποστηρίζεται ή ενισχύεται μέσω ψηφιακών τεχνολογιών, όπως τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, οι πλατφόρμες ανταλλαγής μηνυμάτων ή οι εφαρμογές παρακολούθησης.

Όλες οι πράξεις σωματικής, σεξουαλικής, ψυχολογικής ή οικονομικής βίας που συμβαίνουν μέσα στην οικογένεια ή την οικιακή μονάδα, ανεξάρτητα από βιολογικούς ή νομικούς οικογενειακούς δεσμούς, ή μεταξύ πρώην ή νυν συζύγων ή συντρόφων, είτε μοιράζονται είτε όχι την ίδια κατοικία.

Ένα μοτίβο συμπεριφοράς που χρησιμοποιεί βία, απειλές, εκφοβισμό ή χειραγώγηση για να αποκτήσει και να διατηρήσει εξουσία και έλεγχο πάνω σε ένα άλλο άτομο. Μπορεί να περιλαμβάνει συναισθηματική, ψυχολογική, σεξουαλική ή οικονομική κακοποίηση και στοχεύει στον περιορισμό της αυτονομίας, των επιλογών και της ελευθερίας του θύματος.

Μια πράξη ή ένα σύνολο πράξεων που περιλαμβάνουν επιθέσεις, απειλές, ταπείνωση, εκφοβισμό ή άλλες μορφές κακοποίησης, οι οποίες χρησιμοποιούνται για να βλάψουν, να τιμωρήσουν ή να τρομοκρατήσουν ένα θύμα.

Πεδίο της τεχνητής νοημοσύνης που επιτρέπει στις μηχανές να κατανοούν και να ερμηνεύουν την ανθρώπινη γλώσσα. Χρησιμοποιείται στην ανίχνευση ρητορικής μίσους και στα chatbots.

Έντονος θαυμασμός ή συναισθηματική και ρομαντική έλξη προς κάποιο άτομο.

Κακή χρήση εξουσίας από κάποιον σε θέση αυθεντίας, ο οποίος μπορεί να χρησιμοποιήσει τη δύναμη που διαθέτει για να καταπιέσει άτομα σε κατώτερη θέση ή να τα εξαναγκάσει να προβούν σε μια λανθασμένη πράξη.

Το να λέγεται, να υπονοείται ή να αντιμετωπίζεται ένα άτομο που έχει βιώσει επιβλαβή ή κακοποιητική συμπεριφορά σαν να ευθύνεται το ίδιο για αυτό που του συνέβη, αντί να αποδίδεται η ευθύνη στο άτομο που προκάλεσε τη βλάβη.

Μια κοινωνική ή πολιτισμική κατάσταση στην οποία η έκφραση και η καταγγελία της κακοποίησης αποθαρρύνεται, με αποτέλεσμα να σιωπούν τα θύματα και να ενισχύονται οι θύτες.

Η χρήση του διαδικτύου ή ψηφιακών τεχνολογιών για την παρακολούθηση ή την παρενόχληση κάποιου. Οι τακτικές μπορεί να περιλαμβάνουν εντοπισμό μέσω GPS, παρακολούθηση μέσω εφαρμογών ή υπερβολική αποστολή μηνυμάτων.

Σεξουαλικά αστεία, ακατάλληλα σχόλια ή υπονοούμενα που είναι ανεπιθύμητα και προσβλητικά.

Ένα χαλαρά συνδεδεμένο δίκτυο κοινοτήτων που ισχυρίζονται ότι ασχολούνται με τα προβλήματα των ανδρών — όπως οι σχέσεις, η φυσική κατάσταση ή η πατρότητα — αλλά συχνά προωθούν επιβλαβείς αντιλήψεις, παρουσιάζουν τους άνδρες ως «θύματα» του σύγχρονου κοινωνικού περιβάλλοντος και καταδικάζουν τον φεμινισμό.

Περιλαμβάνει επίμονο κοίταγμα, άσεμνες χειρονομίες ή την προβολή σεξουαλικού περιεχομένου, τα οποία συμβάλλουν στη δημιουργία ενός εχθρικού περιβάλλοντος.

Σχέσεις που χαρακτηρίζονται από δυσλειτουργία και ανισορροπία, συχνά με έλλειψη συναίνεσης, εμπιστοσύνης, συμβιβασμού ή ειλικρίνειας. Μπορεί να περιλαμβάνουν χειραγώγηση, gaslighting, κατηγορία του θύματος και άλλες συμπεριφορές ελέγχου, και ενδέχεται να εξελιχθούν σε σωματικά, συναισθηματικά, ψυχολογικά ή σεξουαλικά βίαιες σχέσεις.

Υποπεδίο της τεχνητής νοημοσύνης όπου τα συστήματα βελτιώνονται αυτόματα μέσω της εμπειρίας, αναλύοντας μεγάλα σύνολα δεδομένων. Χρησιμοποιείται στη διαχείριση περιεχομένου, στους αλγόριθμους προτάσεων και σε προβλεπτικά εργαλεία.

Θεσμικές διαδικασίες που επιτρέπουν σε θύματα ή μάρτυρες να αναφέρουν παρενόχληση με ασφάλεια και εμπιστευτικότητα.

Το αίσθημα εγγύτητας και σύνδεσης που αναπτύσσει ένα άτομο με σημαντικούς ανθρώπους στη ζωή του. Μπορεί να είναι σωματική, διανοητική, συναισθηματική ή πνευματική και συχνά χρειάζεται να καλλιεργείται στις ρομαντικές σχέσεις για να είναι επιτυχημένες.

Μια αόρατη γραμμή που καθορίζει ποιες στάσεις και συμπεριφορές είναι αποδεκτές για ένα άτομο. Τα όρια μπορεί να είναι σωματικά (π.χ. «μην με αγγίζεις») ή συναισθηματικά (π.χ. «μην μου λες ψέματα»). Για μια υγιή σχέση, είναι σημαντικό όλα τα εμπλεκόμενα άτομα να μπορούν να θέτουν τα δικά τους όρια, να τα επικοινωνούν και να κατανοούν και να σέβονται τα όρια των άλλων.

Ένα μοτίβο επαναλαμβανόμενης, ανεπιθύμητης προσοχής και επικοινωνίας από έναν σύντροφο που προκαλεί φόβο ή ανησυχία για την ασφάλεια κάποιου ή ενός κοντινού του προσώπου. Μπορεί να περιλαμβάνει συνεχή παρακολούθηση, υπερβολικά μηνύματα και εντοπισμό.

Η αναγνώριση μιας πιθανώς επιβλαβούς κατάστασης και η επιλογή να αντιδράσουμε με τρόπο που μπορεί να επηρεάσει θετικά την έκβασή της, όπως η διακοπή μιας παρενόχλησης ή η υποστήριξη του θύματος.

Παρενόχληση που συμβαίνει μεταξύ ατόμων με την ίδια θέση, όπως μαθητές ή συνάδελφοι. Συχνά υποτιμάται, αλλά μπορεί να είναι εξίσου επιβλαβής με την κακοποίηση που περιλαμβάνει διαφορές εξουσίας.

Ένας τύπος σεξουαλικής παρενόχλησης όπου επαγγελματικά οφέλη (όπως προαγωγές ή ασφάλεια εργασίας) εξαρτώνται από σεξουαλικές χάρες.

Ένας τρόπος εργασίας που αναγνωρίζει την επίδραση του τραύματος και επιδιώκει να αποφεύγει την επανατραυματοποίηση, προωθώντας την ενδυνάμωση, την επιλογή και την ασφάλεια.

Η χρήση δεδομένων και μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης για την πρόβλεψη του πού ή πότε μπορεί να συμβούν εγκλήματα ή για την αξιολόγηση επιπέδων κινδύνου σε περιπτώσεις ενδοοικογενειακής βίας ή κακοποίησης. Είναι αμφιλεγόμενη λόγω ζητημάτων προκατάληψης και ιδιωτικότητας.

Μια προσέγγιση στην έμφυλη βία που δίνει προτεραιότητα στα δικαιώματα, την ασφάλεια, την αυτονομία και την αξιοπρέπεια του ατόμου που έχει βιώσει κακοποίηση.

Μια σχέση που περιλαμβάνει βαθιά, παθιασμένη αγάπη, η οποία μπορεί να συνοδεύεται από αρχικά συναισθήματα νευρικότητας και ενθουσιασμού και μπορεί να εξελιχθεί σε μακροχρόνια δέσμευση. Μπορεί να συνυπάρχει με μια σεξουαλική σχέση και συχνά περιλαμβάνει επίπεδο οικειότητας που δεν υπάρχει σε άλλους τύπους σχέσεων.

Η δημιουργία, η χειραγώγηση, η κλοπή, ο εκβιασμός, η απειλή ή η πραγματική διανομή, ή οποιαδήποτε χρήση σεξουαλικοποιημένου ή σεξουαλικά ρητού υλικού χωρίς τη σαφή συναίνεση του/των ατόμου/ατόμων που απεικονίζονται ή για σκοπούς σεξουαλικής εκμετάλλευσης. Συχνά αναφέρεται στα μέσα ενημέρωσης ως «revenge porn».

Κάθε ανεπιθύμητη σεξουαλική συμπεριφορά που παραβιάζει την αξιοπρέπεια ενός ατόμου ή δημιουργεί ένα εχθρικό, εκφοβιστικό, ταπεινωτικό ή προσβλητικό περιβάλλον. Μπορεί να είναι λεκτική, μη λεκτική, σωματική ή ψηφιακή.

Μια λανθασμένη πεποίθηση, συχνά ευρέως διαδεδομένη, που εκφράζεται ως υπερβολική ή απλοποιημένη ιδέα για συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες και γίνεται αποδεκτή ως γενική αλήθεια.

Διαφωνία ή καβγάς. Οι συγκρούσεις αποτελούν αναπόφευκτο μέρος κάθε σχέσης, επομένως είναι σημαντικό να μάθουμε να τις διαχειριζόμαστε με ηρεμία και αποτελεσματικότητα, χρησιμοποιώντας τεχνικές όπως η ενεργητική ακρόαση και η ενσυναίσθηση.

Η συμφωνία συμμετοχής σε μια οικεία ή σεξουαλική δραστηριότητα. Η συναίνεση πρέπει να δίνεται ελεύθερα, να είναι ενημερωμένη και μπορεί να ανακληθεί ανά πάσα στιγμή. Συνδέεται στενά με τα προσωπικά όρια και τον σεβασμό. Χωρίς συναίνεση, οι σεξουαλικές πράξεις αποτελούν σεξουαλική επίθεση ή βιασμό, ακόμη και αν κάποιος πει «ναι» ενώ αισθάνεται ντροπή, φόβο ή αδυναμία να πει «όχι».

Μια συνειδητή ψυχική αντίδραση (όπως θυμός ή φόβος) που βιώνεται υποκειμενικά ως έντονο συναίσθημα, συνήθως κατευθυνόμενο προς ένα συγκεκριμένο αντικείμενο και συνοδευόμενο από φυσιολογικές και συμπεριφορικές αλλαγές στο σώμα.

Δυναμικές και πολυδιάστατες συνδέσεις μεταξύ δύο ή περισσότερων ατόμων—φίλων, συναδέλφων, φροντιστών, ερωτικών συντρόφων ή άλλων—που επηρεάζουν σημαντικά τις σκέψεις, τα συναισθήματα, τις πράξεις και τις συμπεριφορές μας.

Ανεπιθύμητη σωματική επαφή, όπως άγγιγμα, παγίδευση ή ακατάλληλη επαφή με το σώμα.

Ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας σε σχέση με το φύλο.

Κλάδος της επιστήμης των υπολογιστών που αναπτύσσει συστήματα ικανά να εκτελούν εργασίες που συνήθως απαιτούν ανθρώπινη νοημοσύνη, όπως η κατανόηση της γλώσσας, η αναγνώριση εικόνων και η λήψη αποφάσεων.

Πολιτισμικοί κανόνες που συνδέουν την αρρενωπότητα με την κυριαρχία, την καταστολή των συναισθημάτων και την επιθετικότητα, ενισχύοντας συχνά την ανισότητα και τη βία.

Σχέσεις που χαρακτηρίζονται από επικοινωνία, σεβασμό, εμπιστοσύνη και ειλικρίνεια, καθώς και ισότητα μεταξύ των συντρόφων, όπου τίθενται όρια και εφαρμόζεται η συναίνεση.

Συμφωνία για τη διαμοίραση ή τη συμμετοχή σε ψηφιακό περιεχόμενο, συμπεριλαμβανομένων φωτογραφιών, βίντεο και προσωπικών πληροφοριών. Πρέπει να είναι ενημερωμένη, εθελοντική και ανακλητή.

Πρακτικές που βοηθούν τα άτομα να προστατεύουν την ιδιωτικότητα, την ταυτότητα και την ασφάλειά τους στο διαδίκτυο. Αυτό περιλαμβάνει τη χρήση ισχυρών κωδικών πρόσβασης, τη διαχείριση ρυθμίσεων απορρήτου και την αποφυγή επικίνδυνων συνδέσμων ή λήψεων.

Ένα πρόγραμμα υπολογιστή σχεδιασμένο να προσομοιώνει συνομιλία με χρήστες, το οποίο χρησιμοποιείται συχνά για την παροχή υποστήριξης, πληροφοριών ή παραπομπών σε υπηρεσίες που σχετίζονται με την έμφυλη βία και την ψυχική υγεία.

Μια εικόνα ή καταγραφή που έχει τροποποιηθεί ή παραποιηθεί ώστε να παρουσιάζει κάποιον να κάνει ή να λέει κάτι που δεν έκανε ποτέ. Μπορεί να είναι σεξουαλικά ρητή όταν απεικονίζει κάποιον να εκτελεί μια σεξουαλική πράξη ή να λέει κάτι σεξουαλικής φύσης που δεν έκανε ποτέ.

Η δημοσίευση ή διάδοση ιδιωτικών ή αναγνωριστικών πληροφοριών για κάποιο άτομο στο διαδίκτυο, συχνά με κακόβουλη πρόθεση.

Η χειραγώγηση ενός άλλου ατόμου ώστε να αμφισβητεί τις αντιλήψεις, τις εμπειρίες ή την κατανόησή του για τα γεγονότα.