Module 7: Steun & Actie: Wat te doen als jij of iemand anders GBV ervaart
Praktische, stapsgewijze begeleiding om veilig en met compassie te reageren op gendergerelateerd geweld (GBV) – of je het zelf meemaakt of iemand anders ondersteunt.
Praktische gids & ondersteuningsdiensten
Deze module biedt praktische richtlijnen voor iedereen die gendergerelateerd geweld (GBV) meemaakt of ervan getuige is. Of je nu zelf direct getroffen bent of iemand anders ondersteunt: je vindt hier stapsgewijs advies om veilig, doeltreffend en met compassie te handelen.
- ● Als je GBV ervaart of hebt ervaren, helpt deze module je om je opties te begrijpen, jezelf te beschermen en de steun te krijgen die je nodig hebt.
- ● Als je niet direct betrokken bent, legt deze module uit hoe je iemand kunt ondersteunen, met duidelijke richtlijnen over wat je kunt doen wanneer een overlevende zich tot jou wendt voor hulp.
De inhoud is gebaseerd op internationale best practices en kernprincipes zoals respect voor de keuzes van overlevenden, vertrouwelijkheid, veiligheid en non-discriminatie.
Tot slot vind je een zorgvuldig samengestelde lijst met officiële EU-brede en nationale ondersteuningsdiensten en meldmechanismen om jou of anderen te helpen geïnformeerd, beschermd en gesterkt te worden.
Het meemaken of getuige zijn van gendergerelateerd geweld (GBV) — of het nu fysiek, psychologisch, verbaal, seksueel of online is — kan overweldigend, isolerend en beangstigend aanvoelen. Dit onderdeel ondersteunt je met duidelijke, concrete stappen die je kunt nemen voor jezelf of om iemand anders te helpen. Wat je situatie ook is: je staat er niet alleen voor en er zijn veilige, vertrouwelijke manieren om steun te zoeken.
Als je GBV ervaart
Welke vorm van GBV je ook meemaakt, jouw veiligheid, welzijn en keuzes staan centraal. De volgende stappen kunnen je helpen om in je eigen tempo actie te ondernemen. Onthoud dat je er niet alleen voor staat — er zijn professionals en diensten die je zonder druk of oordeel willen ondersteunen.
Als je in direct gevaar bent — online of offline — komt je veiligheid op de eerste plaats.
● Offline: Bel de politie, verlaat indien mogelijk je woning, of ga naar een veilige plek zoals een politiebureau, ziekenhuis, opvanghuis of het huis van een vertrouwde vriend of familielid.
● Online: Activeer privacy-instellingen op sociale media, blokkeer of demp misbruikende accounts en gebruik versleutelde berichtenapps. Versleutelde platforms helpen je gesprekken te beschermen tegen onderschepping of controle, vooral als de persoon die schade veroorzaakt toegang heeft tot je apparaten of accounts. Als bedreigingen escaleren, neem dan contact op met een vertrouwenspersoon of de hulpdiensten.
Als je fysiek gevaar loopt, bel dan het EU-brede noodnummer 112 voor lokale hulpdiensten of de specifieke GBV-hulplijn 116 016, beschikbaar in alle EU-lidstaten. Je kunt ook de specifieke diensten in jouw land raadplegen.
Overweeg ook om een veiligheidsplan op te stellen: een kleine set stappen en hulpmiddelen — zoals een ingepakte tas, belangrijke telefoonnummers, noodgeld en veilige vluchtroutes — die je kunnen helpen snel te vertrekken indien nodig.
Praten met een vertrouwenspersoon — zoals een vriend, leerkracht, jongerenwerker of familielid — kan een belangrijke stap zijn om je gesteund te voelen en hulp te vinden. Je hoeft dit niet alleen te dragen.
Bewijs bewaren is belangrijk als je later besluit het geweld te melden. Documentatie kan eventuele juridische stappen of beschermingsmaatregelen versterken. Dit kan onder meer omvatten:
- ● Schermafbeeldingen van misbruikende berichten of bedreigingen
- ● Een schriftelijk overzicht van incidenten, data en getuigen
- ● Foto’s van verwondingen of beschadigde eigendommen
- ● Kopieën van politierapporten, medische documenten of contacten met sociale diensten
Bewaar deze informatie op een veilige plaats of bij iemand die je vertrouwt.
Er zijn veel verschillende ondersteuningsdiensten beschikbaar voor mensen die gendergerelateerd geweld hebben ervaren of momenteel ervaren. Gespecialiseerde diensten kunnen helpen met:
- ● Juridisch advies, vertegenwoordiging en contact- of beschermingsbevelen
- ● Hulp bij contact met politie, gezondheidszorg of sociale diensten
- ● Emotionele en psychologische ondersteuning
- ● Veilige opvang of noodhuisvesting
- ● Kinderopvang of sociale ondersteuning
- ● Ondersteuning bij onderwijs of werk
- ● Tolk- en vertaaldiensten
De meeste van deze diensten zijn gratis en vertrouwelijk. Veel bieden een geïntegreerde aanpak, waarbij je in één keer toegang krijgt tot verschillende vormen van hulp. Je hebt het recht om ondersteund te worden zonder oordeel, druk of discriminatie.
De beslissing om melding te maken ligt volledig bij jou. Jij bepaalt of, wanneer en hoe je deze stap zet. Als je besluit het geweld te melden, kun je:
- ● Aangifte doen bij de politie of het parket
- ● Gebruikmaken van anonieme of online meldtools
- ● Ondersteuning vragen van een juridisch adviseur of belangenbehartiger
Je kunt er ook voor kiezen om geen melding te doen — en toch volledige ondersteuning en hulp te ontvangen.
Als je getuige bent van GBV of iemand wilt ondersteunen
Als je denkt dat iemand in je omgeving gendergerelateerd geweld ervaart, zijn er eenvoudige maar krachtige manieren waarop je kunt helpen. Je hoeft geen expert te zijn — jouw empathie, vertrouwen en aanwezigheid kunnen een groot verschil maken. Dit onderdeel biedt ideeën om iemand veilig en respectvol te ondersteunen.
Als iemand je in vertrouwen vertelt dat diegene misbruikt of mishandeld wordt:
- ● Geloof hen. Vraag niet om bewijs.
- ● Veroordeel hen niet en geef hen niet het gevoel dat het geweld hun schuld is.
- ● Bedank hen voor het vertrouwen. Laat weten dat ze er niet alleen voor staan.
Je kunt geschokt, boos of verward zijn, vooral als de pleger iemand is die je kent. Reageer toch rustig en met medeleven. Probeer te beseffen hoe groot deze stap voor hen kan zijn — het vraagt moed om zich uit te spreken. Weten dat er iemand is die hen gelooft en die ze kunnen vertrouwen, kan een enorme opluchting zijn en een krachtige eerste stap in hun herstelproces.
Laat hen spreken in hun eigen woorden en op hun eigen tempo. Dring niet aan op details en probeer niet meteen alles op te lossen. Alleen al aandachtig luisteren kan heel helend zijn. Door vragen te stellen en hen de moeilijkheden te laten beschrijven waarmee ze te maken hebben, kunnen ze soms zelf tot inzichten komen. Laat hen het gesprek sturen. Als ze er nog niet klaar voor zijn, bied dan aan om later opnieuw te praten — en houd je aan die belofte.
Je kunt de drang voelen om actie te ondernemen — hen helpen vertrekken, anderen informeren of de persoon die schade veroorzaakt confronteren. Die reacties komen voort uit zorg, maar het is belangrijk om te onthouden:
- ● Vertrekken voelt misschien op dit moment niet veilig of mogelijk.
- ● Ze hebben misschien geen geld of onderdak, of maken zich zorgen over kinderen of huisdieren.
- ● Ze zijn misschien gewoon nog niet klaar om de relatie te beëindigen.
Alleen zij kunnen beslissen wanneer en hoe ze handelen. Jouw rol is niet om voor hen te beslissen, maar om naast hen te staan — zonder oordeel, druk of verwachtingen.
Blijf aanwezig. Blijf luisteren. Toon dat je geeft om hen. Soms kan alleen al weten dat iemand er is, hen gelooft en hun tempo respecteert, enorm versterkend werken. Of je hen nu helpt hun eigen antwoorden te vinden of simpelweg emotionele steun biedt, je helpt meer dan je denkt.
Als je iemand ondersteunt die gendergerelateerd geweld ervaart, kun je hen helpen contact op te nemen met gespecialiseerde diensten. Doe dit alleen als zij aangeven dat dit een stap is die ze willen zetten. Met hun toestemming kun je:
- ● Helpen bij het vinden van een ondersteuningsdienst, hulplijn of geschikte meldingskanalen
- ● Hen jouw telefoon of computer laten gebruiken (vooral als hun eigen toestel wordt gecontroleerd)
- ● Met hen meegaan naar afspraken of diensten om steun te bieden en hen zich veiliger te laten voelen
Iemand ondersteunen in een moeilijke periode kan emotioneel zwaar zijn. Het is essentieel om ook je eigen welzijn te beschermen terwijl je er voor hen bent:
- ● Zorg voor voldoende rust
- ● Beweeg regelmatig — zelfs een korte wandeling kan stress verminderen
- ● Maak tijd voor dingen waar je van geniet
- ● Breng tijd door met mensen die je steunen en energie geven
- ● Praat over hoe jij je voelt met iemand die je vertrouwt, zonder het vertrouwen van de persoon die je helpt te schenden
● Overweeg indien nodig om zelf ondersteuning te zoeken bij een hulpverlener, hulplijn of geestelijke gezondheidsprofessional. Gespecialiseerde diensten zijn er ook voor jou, zelfs als je het geweld niet persoonlijk hebt meegemaakt.
Als het te zwaar wordt om alleen te dragen, praat hier dan eerlijk over met je vriend of familielid en kijk of er iemand anders is met wie zij zich comfortabel voelen om hun situatie te delen en die ook steun kan bieden. Je bent niet als enige verantwoordelijk om alles op te lossen.
Of je nu geweld overleeft of naast iemand staat die dat doet:
- ● Je staat er niet alleen voor. Hulp is beschikbaar.
- ● Vertrouw op je intuïtie. Handel met empathie.
- ● Zoek steun. Elke stap die je zet, telt.
Intimidatie kan plaatsvinden in verschillende omgevingen — op het werk, op scholen, universiteiten, in openbare ruimtes of online. Het kan vele vormen aannemen, waaronder verbaal geweld, ongewenst lichamelijk contact, seksuele intimidatie, bedreigend gedrag of cyberpesten. Ongeacht waar het gebeurt, intimidatie is onaanvaardbaar en je hebt het recht om je veilig en gerespecteerd te voelen.
Wat je kunt doen:
• Documenteer alles: Houd een overzicht bij van incidenten (data, tijdstippen, locaties, wat er gebeurde en eventuele getuigen). Bewaar e-mails, screenshots of berichten die ongepast gedrag aantonen.
Meld het incident intern:
o Werkplek: Neem contact op met de afdeling Human Resources (HR) of de aangewezen vertrouwenspersoon die verantwoordelijk is voor het behandelen van klachten over intimidatie.
o Onderwijsinstelling: Meld het incident bij een vertrouwde leerkracht, schoolbegeleider of de anti-intimidatiecoördinator van de instelling.
o In openbare ruimtes: Vraag, als dat veilig voelt, hulp aan mensen in de buurt of meld het bij beveiligingspersoneel.
Zoek externe ondersteuning: Als je het gevoel hebt dat je melding niet serieus wordt genomen, kun je de zaak verder escaleren door:
o Contact op te nemen met externe organisaties die gespecialiseerd zijn in gendergerelateerd geweld of intimidatie op de werkplek.
o Contact op te nemen met vakbonden, werknemersrechtenorganisaties of studentenondersteuningsdiensten.
o Een formele klacht in te dienen bij nationale gelijkheidsinstanties of arbeidsinspecties.
• Juridische stappen: Je hebt het recht om juridische actie te ondernemen tegen de dader als je daarvoor kiest, maar je bent niet verplicht om deze stap te zetten. Juridische ondersteuningsdiensten kunnen je begeleiden en ondersteunen tijdens dit proces, op het moment dat jij beslist dat het voor jou de juiste stap is.
Belangrijke herinneringen:
• Het is niet jouw schuld. Intimidatie gaat over macht en controle, niet over hoe jij je gedraagt, kleedt of opstelt.
• Je hoeft hier niet alleen mee om te gaan. Er zijn ondersteuningsdiensten beschikbaar om je te begeleiden, zelfs als je ervoor kiest geen melding te maken.
• Je hebt het recht om te werken, te studeren en je te bevinden in een veilige en respectvolle omgeving.
Meldingskanalen op EU-niveau
Het EU-brede noodnummer is in alle lidstaten beschikbaar voor politie-, medische of brandweerhulp. Je kunt 112 bellen of een gratis sms of e-mail sturen naar: contact@112.gov.gr (afhankelijk van nationale systemen en toegankelijkheid).
Dit geharmoniseerde hulplijnnummer is in de hele EU beschikbaar om ondersteuning, informatie en begeleiding te bieden aan vrouwen die slachtoffer zijn van geweld. Oproepen zijn vertrouwelijk en in de meeste landen gratis.
Nationale hulplijnen (per land)
Elk EU-land heeft een eigen nationale hulplijn voor overlevenden van gendergerelateerd geweld. Deze diensten zijn vertrouwelijk, vaak 24/7 beschikbaar en worden bemand door getrainde professionals.
Hieronder vind je de nationale hulplijnen van de SHIELD-partnerlanden:
SOS-hulplijn – 15900
Nationale hulplijn tegen geweld en stalking (Numero Antiviolenza e Stalking) – 1522
Hulplijn Geweld tegen Vrouwen (Hilfetelefon Gewalt gegen Frauen) – 08000 116 016 – https://www.hilfetelefon.de/
Hulplijn voor informatie en juridisch advies over gendergerelateerd geweld – 016 – WhatsApp-nummer: 600 000 016 – e-mail: 016-online@igualdad.gob.es | Minderjarig? ANAR: 900 20 20 10
Veilig Thuis – 0800 2000
Bron: Europese Commissie – Nationale hulplijnen